Max Sipkes
Officiele informatie
De informatie van de Nederlandse ministers blijkt wel betrouwbaar te zijn geweest. 12.10: tientallen slachtoffers.
veel blijkt niet te kloppen

Honderden artikelen en uren radio en tv. Allemaal over de vliegramp. Maar wat levert het op? Achteraf valt het een en ander te beoordelen. En wat blijkt? Er klopte niet veel van.
(foute informatie is rood)
09.18: vliegtuig neergestort
09.36: 105 doden
09.40: geen overlevenden
09.40: vliegtuig kwam uit Johannesburg
09.43: kind van 8 overleeft
10.00: 104 doden
10.00 nederlands kind overleeft
10.08: Nederlands meisje overleeft
10.09: Jongen van 8
10.10: Het is een jongen of een meisje
10.20: het crashte om 6 uur
10.25: Nederlands meisje (8) overleeft
10.40: meer Nederlanders in toestel
10.49: meisje van 9 of jongen van 8
10.58: kind met spoed naar ziekenhuis
10.58: ministerie heeft crisisteam
11.11: minister: waarschijnlijk meer nederlanders aan boord
11.27: geen enkele Belg betrokken.
11.30: het kind is tien
11.30: kind buiten levensgevaar
11.30: vliegtuig in kleine stukjes uiteen
11.30: ambassade belegt vanmiddag persconferentie
11.46: maatschappij is prijsvechter
11.50: maatschappij had nooit ongelukken
12.00: kind maakt het goed. 12.00: het weer was heel goed. 12.20: in Zuid Afrika is om een uur een persconferentie
12.45: zwarte dozen gevonden
12.45: de lucht was strakblauw.
12.52: CDA, PVDA en VVD stoppen hun campagnes
13.00: (plm) Er zijn 61 Nederlandse doden.
12 mei: 62 Nederlanders omgekomen
12 mei: 61 nederlanders omgekomen
13 mei: 70 nederlanders omgekomen
15 mei: Vliegramp in Tripoli een aanslag?
15 mei: "Vliegramp Tripoli door verkeerde inschatting piloot"
16 mei: 'Slecht zicht hinderde piloot Afriqiyah'
16 mei: Identificatie slachtoffers vliegramp verloopt moeizaam
19 mei: 'Piloot van ramptoestel raakte elektriciteitskabel'

Van het nieuws klopte weinig
Het nieuws verspreidt zich razend snel. Na de eerste melding (die ik om 9.18 uur hoorde op radio 1) duurde het nog even. Maar na een half uur vond Google ruim 400 berichten. Wie het nieuws wil weten kan maar beter niets geloven. Als je goed oplet wordt in alle berichten een slag om de arm gehouden. 'aldus een anonieme zegsman`, of `..... zou het geval zijn geweest`. Maar daar heeft de luisteraar niets aan. Bovendien worden dergelijke nuances vaak niet opgemerkt.
waar staan feiten?
Wie feiten wil weten kan beter niet terecht op nieuwssites. Heerlijk betrouwbaar lijkt de wiki-pagina over vlucht771. wikipedia logo
wat de media vertellen
op 12 mei 2010 was er een vliegongeluk. Ik hoorde het om 09.18 uur op radio 1. Vanaf dat moment ben ik Google gaan raadplegen. De zoekterm: `vliegtuig tripoli doden`. Er is geselecteerd op `nieuws`.
Het eerste bericht heeft Volkskrant.nl (9:24 uur). AD.nl: (09:25). NU.nl(9:26). Elsevier.nl (9:28) heeft een iets uitvoeriger bericht, met een kaart van Tripoli.

09:30 09:30 Fok.nl heeft een bericht met een foto van het betreffende vliegtuig (toen het nog heel was). Om 09.30 uur vindt Google 3 berichten. Om 09:36 meldt De Volkskrant: 105 doden. 09:40: NRC.nl heeft een vrij uitvoerig bericht: `Tripoli, 12 mei. Bij een vliegtuigcrash in de Libische hoofdstad Tripoli zijn vanochtend 105 doden gevallen. De vliegtuigcrash deed zich voor op de luchthaven van Tripoli. Bij de landing van een toestel van de Libische luchtvaartmaatschappij Al Afriqiyah ging het verkeerd. Geen van de 105 inzittenden, onder wie elf leden personeel, overleefde de crash, verklaarde een veiligheidsverantwoordelijke van de luchthaven. Het vliegtuig kwam uit Johannesburg in Zuid-Afrika.` Om 09:42 vindt Google 89 berichten. Vier minuten later zijn het er 462. (hoewel die lang niet allemaal relevant waren).

10 uur Google vindt 554 berichten. (10:02).

Het aantal doden. Nrc: 105. (09.40 uur). Radio 1 (10.00 uur:) 104. Verder zijn er ook berichten over 103 doden.

Het kind nu.nl: (09.43) acht jaar. (via AFP). De stentor: een kind van 8 jaar `zou het overleefd hebben, meldde een anonieme functionaris`. Het AD.nl is stelliger. Een Nederlands kind heeft het overleefd`. Elsevier is heel actief. Regelmatig verschijnen er updates die door Google worden gevonden. Om 8 over tien lees ik: `Een Nederlands meisje van acht jaar heeft het dodelijke ongeluk overleefd`. De Pers.nl meldt dat het ene persbureau (AFP) spreekt van een jongen van 8. Maar men signaleert ook dat het Duitse persbureau DPA spreekt van een meisje van negen jaar. Dat is ook de essentie van RTV-oost (10.11): is het een jongen of een meisje? Dat wordt ook de centrale vraag bij het Parool.nl. 10.16 uur. Het Reformatorisch dagblad duikt ook op die vraag. Is het een jongen of een meisje? 10.20 uur: Ad.nl signaleert ook dat het een jongen of een meisje is. De morgen.be meldt dat het vliegtuig om 6 uur crashte. Onduidelijk is welke tijd bedoeld wordt. De lokale of de Nederlandse. Verder storten de media zich en masse op de vraag of het een jongen is (van acht) of een meisje (van negen). De Telegraaf.nl meldt om 10.25 uur dat een Nederlands meisje (van acht) de ramp overleefde. Om 10.26 uur komt NRC.nl met een vrij uitvoerig bericht. op basis van drie persbureaus. Het valt op dat ook de NRC zich stort op de vraag of het een meisje (van 8) was. Men geeft toe dat het om onbevestigde berichten gaat. De volkskrant.nl (10.28): Nederlands kind overleeft crash Tripoli. weliswaar tussen aanhalingstekens.

10.30 10.30 uur: radio 1 nieuws: er zijn 103 doden en een Nederlands jongetje heeft het overleefd. (10.32) Nu.nl : ruim honderd doden en een kind overleefde het. En:` Het geslacht en de leeftijd van het kind is nog onbekend`. De Limburger meldt (10.53 uur) 105 inzittenden en dus 104 doden. 10.36 uur: fok.nl bericht: `Diverse media melden inmiddels dat een 8-jarig Nederlands meisje de crash heeft overleefd`. 10.40 uur. De volkskrant weet: `meer Nederlanders in toestel`. Die kennis wordt toegeschreven aan het ministerie van BZ. 10.41: NRC.nl bevestigt dat: er waren `meerdere Nederlanders` aan boord. 10.45 uur: Elsevier weet het zeker: Nederlands meisje enige overlevende. 10.44: trouw.nl: Nederlands kind overleeft vliegtuigramp`. Er waren 104 inzittenden (dus 103 doden). De overlevende is een jongen (van 8) of een meisje (van 9). 10.49: NOS.nl meldt ook niets nieuws. Het woord `zou` komt het meest voor. RTLnieuws: ". Een Nederlands kind van 8 of 9 jaar oud zou de enige overlevende zijn. ". De Morgen.be laat weten (10.58) dat het Nederlandse kind `geval met spoed naar het ziekenhuis is vervoerd. Nu.nl weet dat op het ministerie een crisisteam is geformeerd. De site van het ministerie meldt dan nog niets.

11.00 Om 11 uur laat de NOS ook weten van het crisisteam. . 5 over elf. Op nieuws.be staat de eerste foto. 11.06: nu.nl: `In het toestel zaten meerdere Nederlandse passagiers, aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken` 11.07 de Telegraaf heeft kaartjes met de route die het vliegtuig aflegde. 11.08. Elsevier komt weer bovendrijven in Google. Aan het bericht lijkt niets veranderd, of het zou een toegevoegde foto moeten zijn. 11.11: maxime verhagen op twitter: Vreselijk nieuws over neergestort vliegtuig in Tripoli met waarschijnlijk meerdere Nederlanders aan boord. Crisisteam op BZ ingesteld. De website van het ministerie meldt dan nog nietsd. 11.17 Radio Nederland Wereldomroep: De Nederlandse ambassade heeft iemand naar het vliegveld gestuurd. Onder het bericht staan adressen van de ambassade en het ministerie. 11.19: nieuws.be meldt dat het vliegtuig 'een meter voor de landingsbaan'is neergestort. 11.27: het ministerie meldt niets (op de site). Metrotime.be (11.27) : geen enkele Belg betrokken'. Verder: `Een luchthavenwoordvoerder zei dat een Nederlands kind de enige overlevende zou zijn. Over de toestand van het kind is geen verdere informatie beschikbaar.

11.30 11.30. Het radionieuws. De verslaggever is Sander van Hoorn. Er liggen allemaal kleine stukjes vliegtuig. De minister van vervoer weet dat een kind van 10 het heeft overleefd, het zou buiten levensgevaar zijn. Vanmiddag komt er een persconferentie van de Nederlandse Ambassade. 11.41; nu.nl: Nederlands kind (10) enige overlevende. Geen stijl: 11.46: De maatschappij Afriqiyah staat bekend om haar lage prijzen, mede door enorme staatssteun door Khadaffi. Interessant zijn de reacties, die een redelijk het gevoel van lezers en luisteraars geven. 11.50 (NOS.nl): Afriqiyah Airways is een vrij jonge vliegmaatschappij, die in 2001 werd opgericht. Tot nu toe zijn er nooit eerder ongelukken gebeurd met vliegtuigen van de maatschappij. Afriqiyah Airways voert regelmatig vluchten uit vanuit Afrika naar Londen en Amsterdam.

12.00 12 uur: ad.nl: Nederlands kind in ziekenhuis maakt het goed. Hier stop ik de berichtgeving. Ik concentreer me vanaf nu op de berichtgeving op radio 1.

ken je deze al?

meer ...
dit vind je hier
Het gaat over de berichtgeving rond de vliegtuigcrash bij Tripoli. Ik heb de hele dag geluisterd en gelezen. Maar wat levert al die inspanning aan feiten op? Weinig.
het onderzoekje
De sites heb ik nog niet allemaal kunnen doorlezen. Daarom heb ik vrijwel elk artikel dat ik tegenkwam chronologisch geplakt in een Word-document. Als je dat wilt zien, bijvoorbeeld voor eigen onderzoek, wil ik het je toesturen. Ivm kopijrechten kan ik het hier niet publiceren.
site ministerie traag
Pas omstreeks 13.00 uur kwam een melding op de site van het ministerie. Dat is opmerkelijk, want de minister twitterde om 11.11 uur al dat er een criusisteam zou komen.
ANWB schiet tekort
Omstreeks 12 uur meldt de ANWB 'zeker te weten' dat het om 61 mensen gaat. Er wordt doorgevraagd hoe men er bij kwam. 'Uit zeer betrouwbare bron', verzon de ANWB. Tot een dag later hielden alle media het op 61. Dat leidt dus vrolijk weer tot nieuwe verhalen. Het waren er uiteindelijk 70. Zo blijven we lekker bezig.
Wordle: mijn krantje woordenwolk
Recept van de dag
Er stort een vliegtuig neer. Wat doet de journalist dan? Hier het recept. Je neemt de PC en slaat Google open. Typ 'vliegtuig Tripoli'. Bekijk de eerste paar berichten, signaleer de verschillen en hoppakee: een eigen nieuwsbericht is geboren.
de radio
De radio speelt een belangrijke rol met dit soort nieuws. Mensen zullen al snel radio 1 aanzetten voor nieuws. Momenteel luister ik de uitzending, die is opgenomen, nog eens af. Concluderend doen de verslaggevers hun best feitelijk te blijven. Maar ze worden wel erg onder druk gezet om uit hun duim te zuigen. Verder is me opgevallen dat de ene verslaggever zich dicht bij de feiten houdt en bovendien echte informatie toevoegt. (Bert van Slooten en Sander van Hoorn. De correspondent uit Zuid Afrika bakte er echt helemaal niets van. Hij had het niet makkelijk, met een presentator die bleef doorvragen.
De vliegramp bij Tripoli maakte een heleboel publiciteit los.